In de Elsevier van 13 januari 2007 staat een paginavullend artikel over het PatiëntVolgSysteem (kortweg PVS) van ADV Market Research. Journalist Willem Wansink heeft dr. Wim Jan van Boven van het St. Antonius geïnterviewd. Hierin ging het over kwaliteit in de zorg en welke rol onderzoek daar in heeft.

Het St. Antonius hecht als gerenommeerd ziekenhuis veel waarde aan informatie over de gezondheid van de patiënt na een operatie. Omdat niet alle patiënten na ontslag nog worden gezien door de artsen is het PVS een goed systeem om toch te weten hoe het met ze gaat.

Willen weten hoe 't gaat

Nieuwegeinse hart-longchirurgen ontwikkelen onlinesysteem om patiënten in het hele land na een operatie te kunnen blijven volgen.

Willem Wansink

Wist u dat zelfs de beste hartchirurg zijn patiënten na een ingewikkelde operatic bijna nooit terugziet? Eén polibezoek, en dan is het meestal wel bekeken. Is de patiënt eenmaal uit het ziekenhuis ontslagen, dan wordt de cardioloog, de 'gewone' hartspecialist elders in het land, verantwoordelijk voor de controles. En verder houdt alleen de huisarts in de eigen woonplaats toezicht.

'Dit is niet alleen vervelend voor de patiënt, maar ook lastig voor de chirurg,' zegt hart-longchirurg Wim Jan van Boven (47) van het St. Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein. Een hart-longchirurg als hij, in vaktaal een cardio-thoracaal chirurg genoemd, verricht operaties aan hart, longen, de borstkaswand en de grote lichaamsslagader (aorta).

Van Boven: 'Wij weten veel, maar niet hoe lang een patiënt na een uiterst moeilijke ingreep nog in leven is.' En juist daarin is hij geïnteresseerd. Want Van Boven wil achterhalen of nieuwe, innovatieve operatiemethodes ook op de langere termijn succesvol zijn of niet. 'Wij willen nagaan welke ingreep kwalitatief beter is, de patiënt een hoger comfort biedt en tot een sneller herstel leidt.'

Samen met ADV Market Research is daarom in Nieuwegein een elektronisch systeem ontwikkeld om hartpatiënten - met hun toestmming – ook na een operatie te blijven volgen. Gedurende een jaar moeten zij elk kwartaal een vragenlijst invullen. Van Boven: 'Wij willen weten hoe het met onze patiënten gaat, hoe hun conditie is en of die verbetert.'

Dat kan heel goed via het internet. 'In Nederland hebben veel mensen toegang tot internet,' licht onderzoeker Niels de Vries (37) van ADV toe. 'Daarvan maken wij gebruik.' Ook ouderen zijn steeds vaker op internet te vinden. De Vries: 'Van de 70-plussers reageert 80 procent positief op ons onderzoek en doet mee. Wie zelf geen aansluiting heeft, vraagt zijn buurman of een familielid of hij de computer mag gebruiken.' In 2006 werden in Nieuwegein bijna tweeduizend hart-longpatiënten uit het hele land geopereerd. Dit jaar worden het er nog meer. Van Boven: 'Het is onmogelijk om al die mensen op de poli te blijven zien.'

Toch streeft zijn maatschap van zeven chirurgen naar de hoogste kwaliteit. Ze houden een complicatieregister bij van elke ingreep, dat regelmatig wordt besproken. Ze publiceren veel, en sinds 1998 bestaat er een eigen online jaarverslag. Daarin wordt exact vermeld hoeveel patiënten na welke operaties nog in het ziekenhuis zijn komen te overlijden. Opvallend, want de meeste andere instellingen zijn minder open over deze 'mortaliteitscijfers'.

Om het niveau verder te verbeteren, willen de chirurgen hun patiënten ook na vertrek uit het ziekenhuis kunnen traceren. Zo worden latere complicaties zichtbaar. In 2005 werd begonnen met het patiëntvolgsysteem van ADV, in 2006 werd dat uitgebreid, en deze maand draait het volop met een veelomvattende vragenlijst. Alle patiënten wordt verzocht op dezelfde manier online mee te doen, zodat eenduidige vergelijkingen ontstaan.

Bij het systeem hoort een tevredenheidsonderzoek, dat na dertig dagen begint en enkele keren wordt herhaald. De patiënt geeft zijn mening over zijn verblijf in het zieken¬huis. Alles komt aan bod: het contact vooraf, de wachttijd, ontvangst, verzorging, maar ook de tijd tussen opname en operatie, de persoonlijke aandacht van de arts, de uitleg over wat iemand te wachten stond, een eventueel verblijf op de intensive care, pijnbestrijding en de verzorging op de verpleegafdeling. Ook het ontslaggesprek, revalidatie, medicijngebruik, rookgedrag, lichamelijke en emotionele problemen passeren de revue.

Het systeem werkt simpel. Bij opname op de afdeling geeft de patiënt een e-mailadres op. Dat adres wordt samen met de operatiedatum opgeslagen. Na ontslag wordt de patiënt benaderd om mee te doen aan het verdere onderzoek. Door steeds dezelfde vervolgvragen te stellen, kan de medische ontwikkeling gedurende een langere periode worden vastgelegd. Is iemand overleden, dan schakelt het systeem na een aantal checks zichzelf uit.

Alle antwoorden worden automatisch verwerkt: daardoor kunnen de chirurgen meteen de belangrijkste resultaten zien en conclusies trekken. Van Boven: 'Als wij een patiënt langer volgen, komen we er eerder achter of een grote operatie goed is doorstaan en of iemand snel weer aan het werk is.'

Goed nieuws dus, dat patiëntvolgsysteem - zeker wanneer de resultaten openbaar worden gemaakt. Want als de kwaliteit van leven bij de ene ingreep eerder verbetert dan bij de andere, dan heeft die dokter zijn werk goed gedaan.
 
En wie wil er nu niet van tevoren weten of het ziekenhuis werkelijk goed is, welke afdeling jarenlang prima resultaten heeft, en welke techniek de meeste kans op snel herstel biedt.

Kijk hier voor meer informatie